AKIN DİNDAR

BİLGE BABALARDAN ÖĞÜTLER
















Çok uzun yıllar yaşayan,yüzün üstünde peygamberin önünde diz çöken Lokman Hekim’e sormuşlar:

“Bu dünyada ne öğrendin?”

Lokman Hekim saymış:

1-Namazda kalbime sahip olmayı öğrendim.

2-Misafirlikte gözüme sahip olmayı öğrendim.

3-Yemekte elime sahip olmayı öğrendim.

4-Cemiyette dilime sahip olmayı öğrendim.

5-Yaptığım iyiliği unutmayı öğrendim.

6-Bana yapılan kötülüğü unutmayı öğrendim.

7-Allah’ın kudret ve kuvvet sahibi olduğunu öğrendim.

8-Ölümün hak olduğunu öğrendim.









LOKMAN HEKİMİNOĞLUNA 100 ÖĞÜDÜ.


====================================================

*Ey babasının canı (canım evladım,ciğerparem),Hak teala hazretlerini tanı
*Başkasına nasihat etmezden önce, kendin o tavsiye edeceğin şeyle amel et.
*Kendi ölçüne göre söz söyle.
*Herkesin (kendine göre olan)kadrini bil.
*Herkesin hakkına riayet et.
*Sırrını sakla.
*Dostunu müşkül zamanında dene.
*Dotunu iyilik ve kötülük zamanında sına.
*Ahmak ve cahil kimseden uzak dur.
*Aklı başında ve bilgin dostu tercih et.
*Hayırlı işler uğrunda gayret sarfetmekten geri durma.
*Kadınlara güvenme.
*Bir tedbir alacağın zaman,ahlak ve bilgi sahibi birisine akıl danış.
*Delil ve ispatını hazırladıktan sonra söz söyle.
*Gençlik zamanını ganimet bil.
*Gençlik zamanında iki cihana ait işlerin dürüst olsun.
*Dostlarına ve ahbaplarına saygı ile ikram göster.
*Anayı ve babayı ganimet bil(onlara saygı göstermekte ve hatırlarını hoş etmekte kusur etmeyip tecrübe ve nasihatlerinden istifade et).
*İyi bir üstadı baba yerinde tut.
*Masrafını gelirine göre ayarla.,
*Her işte ortalama davran (ifrat ve tefrite sapma).
*Cömertliği adet et
*Misafire karşı ne iş gerekirse yap.
*Birinşn evine misafir gittiğinde gözünü ve elini sıkı tut..Etrafa göz gezdirmekten ve gevezelikten sakın.
*Herkesle hoş geçin.
*Çocukların talim ve terbiyesine dikkat et.
*İmkan bulursan ata binmeyi ve ok atmayı öğren.
*Vucudunu ve üstünü başını temiz tut.
*Ayakkabını giyerken sağ ayağından ve çıkartırken sol ayağından başla.
,*Herkese kendi ölçüsüne göre muamelede bulun.
*Geceleri laf ederken yavaş konu.Gündüzleri konuşurken etrafa göz gezdir.
*Az yemeği ,az uykuyu ve az konuşmayı adet et.
*Kendin için hoş görmediğin şeyi başkalarına reva görme.
*Yapacağın işleri bilerek ve düşünerek yap.
*Bilmediğin şeyde ustalık taslama.
* Kadına ve çocuğa sır söyleme.
*Başkalarının refah ve saadetine göz dikme.
*Soysuz kimselerden vefa umma.
*Hiçbir şeye karşı kayıtsız davranma.
*Olmayacak şeyi olur sanma.(Yarım kalmış bir işi olmuş sanma)
*Bugünün işini yarına bırakma.
*Senden büyüklerle şakalaşma.
*Büyüklerle konuşurken uzun laf etme.
*Halkla küstahlık isnat etme.(Kimseyi hor görme).
*Sana ihtiyaç arz eden kimseyi meyus etme.
*Eski münakaşaları anma.
*Başkalarının menfaatine ortaklık etme.
*Malını dosta,düşmana teşhir etme.(Malınla öğünme)
*Hısıma, akrabaya karşı alakanı kesme.
*İyi kimselerin aleyhinde söz söyleme.
*Kendini beğenme.
*Halkın ittifakla üzerinde durduğu şeye sen de uygunluk göster.
*Parmaklarını ağzına burnuna sürtüştürme.
*Herkesin yanında dişlerini ayıklama.
*Ağzını burnunu sessiz temizle.
*Aksırırken elinle ağzını tut.
*Bir kimseye karşı üstünlük taslayarak çalım satma.
*Parmağınla burnunu karıştırma.
*Konuşurken sözlerine alay ve şaka nev’inden güldürücü laflar karıştırma.
*Bir kimseyi başkasının yanında mahçup etme.
*Kaş,göz işaretleriyle,şunu bunu yere serecek veya küçük düşürecek harekette bulunma.
*Söylenen lakırdını tekrarını isteme.
*Gülünç söz söylemekten çekin.
*Kendini kadınlar gibi süsüleme.
*Başkasının yanında kendini veya ailenden birini methetme.
*Çocukların keyfine uyma.
*Diline sahip ol.
*Söz söylerken ellerini oynatma.
*Herkese karşı saygılı davran.
*Kötü kimselerle arkadaş olma.
*Ölen bir kimseyi nafile yere zemmetme.
*Elinden geldiği kadar kavga ve çekişmeden uzak dur.
*Kuvvetini denemeye çalışma.
*İyiliği tecrübe edilmiş şeyler(veya insanlar)hakkında su-izanda bulunma.
*Kendi ekmeğini başkalarının sofrasında yeme.
*Acele iş görme.
*Dünya işleri için kendini fazla üzme.
*Seni tanımak isteyen kimseyi sen tanı.
*Öfkelendiğin zaman sözünü tartarak söyle.
*Burnunda akan sıvıyı elbise koluyla silme.
*Herkesin karşısında yemek yeme.
*Yolda giderken büyüklerinin önünde yürüme.
*Bir kimse konuşurken araya laf karıştırma.
*Güneş doğacağı vakitlerde uyuma.
*Başını dizlerinin üzerine koyma.
*Sağa,sola bakma,daima önüne bak.
*Mümkün olduğu kadar eğersiz ve koşusuz ata binme.
*Misafir yanında bir kimseyi azarlama.
*Misafire iş buyurma.
*Deli veya sarhoş adama söz söyleme.
*İşsiz-güçsüz,serseri adamların yanında oturma.
*Kar veya ziyan kaygısıyla kimseye yüz suyu dökme.
*Hem fodul ,hem kibirli olmaktan sakın.
*Kimsenin düşmanlığını celbetme.
*Kavga ve gürültüden uzak dur.
*Daima yanında para ile çakı veya parmağında yüzük bulunsun,bunlarsız gezme.
*Kendini küçük düşürüp horlatacak dereceye varmamak şartıyla,herkese karşı nezaketle muamele et.
*Tevazudan ayrılma.
*Ömrün oldukça ALLAH’a samimiyet ve ihlas ile müteveccih ve mütevekkil ol.


KAYNAK= Ord.Prf.Süheyl Ünver’in Kazan Türkçesi’nden dilimize tercüme ettiği”Lokman Hekim’in Oğluna 100 Öğüdü “isimli eserden alınmıştır.




MEVLANA

1207 YILINDA Türkistanın Belh şehrinde doğdu.Asıl adı Muhammed Celaleddin’dir.Mevlana ismi ona sonradan verilmiştir.Rumi denmesi ise Anadoluya göç etmesiyle ilgilidir.Mevlana,Moğol tehlikesi sebebiyle ailesiyle birlikte Selçuklular devrinde Anadoluya göç etti ve önce Karaman’a ardından Konya’ya yerleşti.Devrin ünlü hocalarından dersler aldı .Kendini mçok iyi yetiştirdi .Ardından dersler vermeye başladı.1244 yılında Tebrizli şems adında bir dervişle tanıştı.Bu tanışma Mevlana’nın bütün hayatını9 değiştirdi.17 Aralık 1273 Yılında 66 Yaşında Konya’da vefat etti. Mevlana’nın Allah sevgisini dile getiren şiirleri ,vaazları ve mektupları şu kitaplarda toplanmıştır:Mesnevi,Divan-ı Kebir,Fihi MafihMecalis-i Seb’a,Mektubat.

Şefkat ve merhamette güneş gibi ol.Başkalarının kusurunu örtmede gece bibi ol .Sehavet ve cömertlikte
Akarsu gibi ol.Tevazu ve merhamette toprak gibi ol.Hoşgörürlükte deniz gibi ol.Olduğun gibi görün,göründüğün gibi ol.


Allah korkusunu,az yemeyi,az uyumayı,az konuşmayı


Sözün hayırlısı da az olup Hakk’a delalet edendir.


Yaşadığın şu dünyaya bir bak,Yüce Allah,hangi eserini ilginin kucağında büyütmemiş ?
Neden okşamak ve kucaklamakla gidilecek yere ,
tekme ve tokatla erişmeyi tercih edersin ?


Aşkı aşktan başka bir şey söndüremez.

Şah bile sevgiye kuldur köledir.


Ayıpsız dost arayan dostsuz kalır.

Nice insanlar gördüm,üzerinde elbise yok.Nice elbiseler gördüm, içinde insan yok.

Yarın yaparım deme .Nice yarınlar geçti.Ekin zamanı tamamıyla geçmesin;dikkat et!
,

“İnsanda o kadar büyük bir aşk,hırs,arzu ve üzüntü vardır ki yüzbinlerce alem kendisinin olsa yine huzur bulamaz.Bu zevklerin,arzuların hepsi bir merdivene benzer.
Merdiven basamakları oturup kalkmak için elverişli değildir;üzerine basıp geçmek için yapılmıştır.Uzun yolu kısaltmak,ömrü bu merdiven basamaklarında heder etmemek için çabuk uyanan ve durumu bilen insana ne mutlu!”...

Tevazuyu topraktan öğrenmişti,cömertliği çamurdan,insan seçmezliği güneşten bellemişti.

Mevlana bir aş ustasıydı;kırk yumurtayı bir sahanda kaynatıp tek yumurta etmenin sanatını elde etmişti.






MEVLANA’NIN

YEDİ ÖĞÜDÜ

Cömertlik ve yardım etmede
Akarsu gibi ol.

Şefkat ve merhamette
Güneş gibi ol.

Başkalarının kusurunu örtmede
Gece gibi ol.

Hiddet ve asabiyette
Ölü gibi ol.

Tevazu ve alçak gönüllülükte
Toprak gibi ol.

Hoşgörürlükte
Deniz gibi ol.

Ya olduğun gibi görün,
Ya göründüğün gibi ol.